آيا نهج البلاغه دستخورده است ؟ عدهء زيادى از نويسندگان ، از جمله نويسندهء بزرگ معتزلى « عبد الحميد بن ابى الحديد » فيلسوف مورخين ، عقيده دارند كه تمام خطبه‌ها و سخنان و نامه‌ها كه در نهج البلاغه است به طور قطع و يقين از زبان يا قلم على ( عليه السّلام ) صادر شده است . « ابن ابى الحديد » در شرح نهج البلاغه ، بعد از نقل خطبه مشهور « ابن ابى الشحناء » « 1 » چنين مىنويسد : « . . . بسيارى از مردم هواپرست مىگويند ، بسيارى از مطالب نهج البلاغه سخنانى است كه بعدها پيدا شده و مردمى از فصيحان شيعه آن را ساخته‌اند ، و گاهى برخى از آن را به سيد رضى يا ديگرى نسبت مىدهند . اين اشخاص مردمى هستند كه عصبيت ديدگان آنها را كور كرده ، و از راه روشن گمراه شده‌اند ، و آنچه گفته‌اند از قلّت معرفت آنان از اسلوبهاى سخن ناشى شده است . در اين جا من با سخنى مختصر اين طرز تفكر غلط را براى تو خواننده روشن مىسازم و مىگويم : اگر بگويند تمام مطالب اين كتاب ( نهج البلاغه ) ساختگى است ، بلا ترديد صحيح نيست ، زيرا صحت اسناد بعضى از خطبه‌ها به امير المؤمنين ( عليه السّلام ) از راه تواتر براى ما ثابت شده است و آن را تمام محدثان يا اكثر آنان و بسيارى از مورخان نقل كرده‌اند ، و اينان هيچكدام شيعه نبوده‌اند ، تا نقل آنها را به غرض

--> ( 1 ) - جلد 10 صفحه 546 شرح ابن ابى الحديد .